KSIĄŻKA MIESIĄCA W JAMIE Listopad 2026
KSIĄŻKA MIESIĄCA W JAMIE Listopad 2026
Stanisław Staszewski „Poezje” (Wydawnictwo Kosmos Kosmos 2026)
Wielu te teksty zna przynajmniej wybiórczo z piosenek Kultu. W końcu “Celina” czy “Baranek” to hity sprzed trzydziestu z górą lat, katowane wtedy radiowo prawie, że na okrągło. Jednak twórczość taty Kazika, czyli Stanisława Staszewskiego to o wiele więcej niż garstka przebojów z płyt jego syna.
Tym razem na warsztat wzięli tężę twórczość panowie Przemysław Lembicz i Krzysztof Gajda zbierając w jeden almanach wszystkie mniejsze i większe dzieła Staszewskiego seniora. Zatem wspomniane dwa hity są tu także, ale giną w nawale innych ważnych tekstów. Do tego pięknie wydanego zbioru- notabene wydanego zgodnie z życzeniem autora, czyli oprawionego w koźlą skórę i ze złoconymi literami na okładce- dołączyli introdukcję drugiego z wymienionych redaktorów, która układa nam historię życia Stanisława Staszewskiego w czasie i miejscu. A czas i miejsce były niełatwe, choć wyjątkowe. Wielu umiało się ułożyć w powojennych czasach, a wielu wrażliwców może i nawet by chciało, ale nie do końca umiało. Trudno mi nawet powiedzieć do której kategorii należał bohater tej recenzji, bo z jednej strony zapisał się do PZPR, co pomogło mu zdobyć pracę w płockim magistracie na stanowisku architekta miasta, a z drugiej przewodząc lokalnej bohemie był niewątpliwie artystą. Trudne ludzkie losy w trudnych czasach i nie nam to oceniać, bo pokolenie, do którego należał Staszewski na pewno zmagało się z traumami po okropnościach wojny i okupacji, a w tym przypadku jeszcze Powstania Warszawskiego.
Czasem słyszę stwierdzenie „stracone pokolenie”, którym mieli być ci urodzeni w latach dwudziestych i trzydziestych, a ich młodość czy dziecięctwo przypadły na czasy okupacji niemieckiej w Polsce. Krzywdy, jakich doznali od Niemców są trudne do policzenia, a chyba bardziej trzeba by je było diagnozować i poddać terapii. Młodzi ludzie zamiast uczyć się, terminować w zawodzie, bawić się, poznawać świat, wygłupiać i zawierać znajomości, musieli kryć się przed łapankami, a na co dzień będąc świadkami śmierci i strachu, szybko wydorośleli i konspirowali bądź zobojętnieli. Rzecz jasna była wśród nich chmara bohaterów i generalnie polska młodzież zdała egzamin z patriotyzmu, ale nie taka winna być ich powinność w małolęckim wieku. Wszystko wyszło później po wojnie, gdzie sztandary, agitka i propagandowe piosenki pospołu z pijaństwem, tumiwisizmem, brakiem zatowarowania w sklepach i układaniem się z nowymi panami miały zagłuszyć okupacyjne przeżycia. Łatwo mówić weź się w garść, bo tak trzeba, ale każdy cierpiał sam i uciekał w inną opowieść. Praca, alkohol, sztuka, pisanie, granie, knucie, kunktatorstwo i bunt, czyli mówiąc byliśmy w czarnej, jesteśmy w czarnej i wciąż próbujemy się w niej jakoś poukładać.
Do tego pokolenia na pewno należał Stanisław Staszewski. Nie on jeden jednak cierpiał na fobie z wojną i okupacją związane. Wszak były to tysiące ludzi, którzy przeżyli apokalipsę, a teraz musieli stawić czoła nowej rzeczywistości. Ze znanych nam artystów, bliskich mentalnie Staszewskiemu można wymienić takie osobistości jak Leopold Tyrmand, Marek Hłasko, Zdzisław Maklakiewicz, Krzysztof Komeda, Zbigniew Cybulski, Roman Polański, Edward Stachura i wielu innych.
Czytając „Poezje” skupiłem się na aspektach włosowo- fryzjerskich, bo tym się akurat nikt nie zajął. I choć rozczarowuje mnie to, że nie ma tu traktatu o brzytwie, a przecież fryzjerzy męscy byli ważną częścią tamtego społeczeństwa z goleniem się u fryzjera jako codzienną powinnością, to wyłapałem co nieco czym się podzielę. Częściej więc autor zajmuje się damskimi włosami i od niego wiemy o ich burzy we wspomnianej już „Celinie”, a przy okazji w dalszych pracach o włosach złotych, długich, kasztanowych, jasnych, szarpanych i zwichrzonych. Jednakże dowiadujemy się też, że autorowi w snach nie rośnie broda, że półbikiniarze nie noszą plerezy, że premier ma łysą pałę, że Mareczek to blondyn, że wujcio Seweryn szarpie wąsa, że pianista w Pilicy łowi wszy, że ryży jest Jacek, że młodzieniec przedwcześnie osiwiał i że Jureczek Hryniewiecki ma siwą skroń, a w jednej prozie piękna towarzyszka zamienia się w dużą żyletkę. To i tak sporo, więc zachęcam wszystkich do zajrzenia do środka.
Umierając Staszewski uplasował się w środku pomiędzy Gałczyńskim a Kaczmarskim zajmując drugie miejsce w zaszczytnym klubie 47…oby miał on jak najmniej członków…
Dziś jest 18 dzień listopada, a to znaczy, że za miesiąc będzie 101-sza rocznica urodzin dzisiejszego bohatera. Świec tam Panie nad duszą Jego!
Czytamy w Jamie!
Kosmos Kosmos x Kwartet ProForma x Kult x KAZIK